Trong bối cảnh kiến trúc đương đại tìm kiếm những giá trị bền vững và chiều sâu tinh thần, gỗ đang được nhìn nhận như một vật liệu kết nối con người với tự nhiên, tín ngưỡng và cộng đồng. Xuất phát từ tinh thần đó, Hiểu về gỗ#4: Tinh thần của Gỗ trong kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng nhật bản được tổ chức ngày 17/1 vừa qua, mở ra những góc nhìn đa chiều về vai trò của gỗ trong kiến trúc tôn giáo – tín ngưỡng, thông qua các thực hành tiêu biểu tại Nhật Bản và sự đối chiếu với bối cảnh Việt Nam.
Gỗ trong kiến trúc tôn giáo Nhật Bản: Từ truyền thống đến không gian thiêng đương đại
Sự kiện có sự tham dự của GS.TS.KTS Shin Takamatsu – một trong những kiến trúc sư hàng đầu Nhật Bản, Thành viên danh dự của Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ (Hon. FAIA) và Hiệp hội Kiến trúc sư Đức (Hon. BDA). Ông từng giành Giải thưởng lớn Cuộc thi Thiết kế bến đa năng cảng Shichirui (1985), Giải thưởng Triển lãm Kiến trúc Quốc tế Venice Biennale (1985), Giải thưởng Thiết kế Nội thất Quốc tế, cùng Giải thưởng cao quý nhất của Viện Kiến trúc Nhật Bản (1989) và Giải thưởng Kiến trúc Nhật Bản cho công trình Kirin Plaza Osaka.
Trong khuôn khổ chương trình, GS.TS.KTS Shin Takamatsu mang đến chuỗi chia sẻ xuyên suốt gồm hai phần, kết nối chặt chẽ giữa tư duy thiết kế và trải nghiệm thực tiễn.
Phần 1 tập trung vào triết lý ứng dụng gỗ như một công cụ hiệu quả trong việc nâng tầm kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng tại Nhật Bản. Tại đây, GS.KTS. Shin Takamatsu sẽ dẫn dắt khán giả nhìn lại hành trình của kiến trúc gỗ Nhật Bản từ truyền thống đến hiện đại, phân tích sự phong phú trong việc ứng dụng kiến trúc gỗ qua các giai đoạn lịch sử, làm rõ sự tinh tế trong chi tiết và kỹ thuật hoàn thiện, cũng như những triết lý và tư duy ẩn chứa trong mỗi công trình. Bên cạnh đó, các giá trị xã hội mà kiến trúc gỗ kiến tạo, cùng những tính năng và hiệu suất nổi bật của vật liệu gỗ, sẽ được đặt trong mối liên hệ với bối cảnh đương đại và xu hướng phát triển bền vững, hướng tới tương lai của kiến trúc gỗ.
Chia sẻ về vai trò của gỗ trong việc kiến tạo không gian tôn giáo và đời sống tinh thần, GS.TS.KTS Shin Takamatsu cho rằng: “Kiến trúc không chỉ tồn tại vì sự tiện dụng, mà sứ mệnh thực sự của nó là tạo ra sự cộng hưởng lẫn nhau như thế nào với đời sống, sinh mệnh của con người để thêu dệt, kết nên những giá trị mới. Do đó, “kiến trúc tôn giáo bằng gỗ” mà tôi theo đuổi luôn đóng vai trò quan trọng nhất trong nền tảng tư duy thiết kế của tôi, từ quá khứ, hiện tại và trong tương lai tôi cũng sẽ thiết kế kiến trúc với nền tảng đó”.
Ở phần 2, GS.TS.KTS Shin Takamatsu tập trung phân tích dự án và kinh nghiệm triển khai thực tế thông qua công trình tiêu biểu Hội quán tín đồ Nose Myoken-san “SEIREI” (Nhật Bản). Thông qua dự án, diễn giả chia sẻ tư duy thiết kế, cách tổ chức kết cấu và quá trình hiện thực hóa kiến trúc gỗ trong một công trình tôn giáo – tín ngưỡng, nơi kỹ thuật, vật liệu và tinh thần không gian được gắn kết, qua đó cho thấy kiến trúc gỗ có thể trở thành cầu nối giữa tín ngưỡng, con người và môi trường tự nhiên.
Từ trải nghiệm thực hành đó, ông nhấn mạnh rằng kiến trúc gỗ mở ra một hướng tư duy khác, nơi công trình được tạo nên từ chính những gì con người trồng và tạo ra, chứ không đơn thuần là khai thác những gì sẵn có. Việc kiến tạo công trình bằng gỗ không chỉ là bảo vệ con người, mà còn là bảo vệ Trái Đất nơi ta đang sống. Quá trình này gắn liền với ý thức tôn kính thiên nhiên và sự trân trọng những giá trị do chính con người tạo ra cũng chính là nền tảng tinh thần của kiến trúc tôn giáo.